Als we zeggen dat een honing «van rozemarijn» of «van oranjebloesem» is, raden we dat niet naar de smaak. Er bestaat een discipline die korrel voor korrel telt van welke bloemen elke pot kwam. Zij heet melissopalynologie, en is het oudste identiteitsbewijs van honing.
Elke honing draagt zijn eigen papieren
Wanneer een bij nectar haalt, sleept zij ongewild stuifmeelkorrels van dezelfde bloem mee. Die korrels belanden in de honing. Door een monster onder de microscoop te bekijken en de aanwezige pollen te tellen en te bepalen, wordt het pollenspectrum gereconstrueerd: welke bloemen de bijen bezochten en in welke verhouding.5
Wil een honing monofloraal heten, dan moet het stuifmeel van die soort het spectrum domineren volgens vastgestelde drempels.6 Het is geen marketingetiket: het is een telling.
Waar het werkelijk voor dient
Het dient om te authenticeren. Het is gebruikt om monoflorale van multiflorale honing te onderscheiden door pollenanalyse te combineren met antioxidatieve eigenschappen,1 en om de kwaliteit van honing te beoordelen naast de chemische analyse.2 Ook om de herkomst van zeer gewaardeerde honing te verifiëren, waar een vals etiket geld waard is.3
En het dient iets minder voor de hand liggends: het landschap lezen. Het stuifmeel van een honing tekent een kaart van wat er dat seizoen rond de bijenstand bloeide. Het is en passant een register van biodiversiteit.
De grenzen ervan, ronduit gezegd
Melissopalynologie is niet onfeilbaar. Sommige veel bezochte bloemen leveren weinig stuifmeel aan de honing (oranjebloesem bijvoorbeeld) en blijven ondervertegenwoordigd; andere leveren zeer veel terwijl ze bijkomstig zijn. Agressief filteren verwijdert stuifmeel en wist het bewijs. Daarom combineert serieuze analyse de telling met fysisch chemische parameters, en daarom steunen moderne authenticiteitsplatforms niet op één techniek.
Stuifmeel vertelt ook waar de bij is geweest
Er is een minder commercieel en fascinerender gebruik van deze discipline: het foerageergedrag van bijen reconstrueren. Door het stuifmeel in honing te analyseren is bestudeerd welke bloemen zij in een bepaald gebied verkiezen en hoe die voorkeuren met het seizoen veranderen, iets wat bijvoorbeeld in het tropische zuiden van India is gedocumenteerd.4
Voor een imker is dat geen anekdote: weten welke bloei zijn volken werkelijk draagt, zegt hem waar hij ze plaatst en wanneer. Honing, gelezen onder de microscoop, is tegelijk een product en een velddagboek van het seizoen.
Wat dit betekent voor jouw pot
Dat een honing stuifmeel behoudt is een goed teken: het geeft aan dat hij niet is geultrafiltreerd om zijn spoor te wissen. Dat zijn botanische herkomst wordt vermeld met de naam van een dracht, en niet een algemeen «bloemenhoning», geeft aan dat iemand de moeite heeft genomen te weten waar hij vandaan komt.
Het is dezelfde logica die de nieuwe Europese herkomstregels7 en de strijd tegen fraude bepaalt: hoe concreter wat het etiket beweert, hoe makkelijker te controleren of het waar is. Een honing die te traceren is, is een honing die niet bang is om geanalyseerd te worden.
Bronnen
- Hailu, D., & Belay, A. (2020). Melissopalynology and antioxidant properties used to differentiate Schefflera abyssinica and polyfloral honey. PLoS ONE, 15(10), e0240868. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33112916/
- Shakoori, Z., Mehrabian, A., Minai, D., Salmanpour, F., & Khajoei Nasab, F. (2023). Assessing the quality of bee honey on the basis of melissopalynology as well as chemical analysis. PLoS ONE, 18(8), e0289702. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37552683/
- Islam, M. K., Lawag, I. L., Green, K. J., Sostaric, T., Hammer, K. A., & Lim, L. Y. (2022). An investigation of the suitability of melissopalynology to authenticate Jarrah honey. Current Research in Food Science, 5, 506-514. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35281336/
- Ponnuchamy, R., Bonhomme, V., Prasad, S., Das, L., Patel, P., & Gaucherel, C. (2014). Honey pollen: using melissopalynology to understand foraging preferences of bees in tropical South India. PLoS ONE, 9(7), e101618. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25004103/
- Von Der Ohe, W., Persano Oddo, L., Piana, M. L., Morlot, M. & Martin, P. (2004). Harmonized methods of melissopalynology. Apidologie, 35(S1), S18–S25. https://www.academia.edu/121979867/Harmonized_methods_of_melissopalynology
- FAO & OMS (2022). Standard for Honey (CXS 12-1981, rev. 2022). Codex Alimentarius Commission, Roma. https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/codex-texts/list-standards/en/
- Parlamento Europeo y Consejo de la Unión Europea (2024). Directiva (UE) 2024/1438, de 14 de mayo de 2024, por la que se modifican las Directivas 2001/110/CE relativa a la miel y otras. Diario Oficial de la Unión Europea, serie L, 24.5.2024. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ES/TXT/?uri=CELEX%3A32024L1438
